Kenniscentrum

Fietsers vormen al jaren de grootste groep verkeersslachtoffers op de Spoedeisende Hulp: in 2024 betrof dit 66% van alle verkeersgewonden. Vooral onder jongeren neemt het aantal fietskilometers flink toe zodra zij naar de middelbare school gaan, wat hen extra kwetsbaar maakt. Deze factsheet belicht de risico’s van onveilig verkeersgedrag bij kwetsbare verkeersdeelnemers. De informatie uit de factsheet is gebaseerd op wetenschappelijke artikelen, rapporten van kennisinstituten en onderzoeken van TeamAlert.

De elektrische fiets is steeds populairder in Nederland, met in 2024 naar schatting 4,2 miljoen e-bikes – bijna 1 miljoen meer dan in 2022. Ook onder jongeren wint de e-fiets terrein, vooral als vervoermiddel naar school of college. Tegelijkertijd stijgt het aantal verkeersslachtoffers onder jonge e-fietsers sterk. Tussen 2018 en 2022 is het aantal 12- tot 17-jarigen dat na een ongeval met een e-bike op de spoedeisende hulp belandt, verviervoudigd. Jongeren lopen bovendien relatief vaak ernstig letsel op bij fietsongevallen en zijn door hun onervarenheid extra kwetsbaar in het verkeer.

Jongeren lopen een verhoogd risico om betrokken te raken bij verkeersongevallen als gevolg van afleiding. Hoewel het gesprek over afleiding in het verkeer de afgelopen jaren vooral werd gedomineerd door het gebruik van mobiele telefoons, is dit slechts één van de vele prikkels die jongeren kunnen afleiden. Ook sociale interacties, muziek, visuele signalen langs de weg en apparaten zoals smartwatches spelen een rol  vooral bij jonge fietsers onder de 25 jaar.

Rijden onder invloed van drugs is verboden, en dat is niet zonder reden. Het vermindert namelijk de rijvaardigheid en vergroot het risico op ongevallen. Toch blijkt dat cannabis, na alcohol, de meest voorkomende drug is in het verkeer (Nationale Drug Monitor, 2024).

In 2024 kwamen veertien jonge scooterrijders om het leven bij een verkeersongeval. Vaak hebben deze jongeren hun rijbewijs pas kort in bezit. Beginnende scooterrijders lopen een hoger risico op ongevallen dan ervaren scooterrijders.

Bij ongeveer een derde van de dodelijke verkeersongevallen speelt te hard rijden een rol (SWOV, 2021). Jonge, onervaren automobilisten lopen daarbij een verhoogd risico: zij hebben vier keer zoveel kans op een ernstig ongeval als ervaren bestuurders, waarbij snelheid een belangrijke factor is (SWOV, 2005).

Onervaren verkeersdeelnemers lopen een groter risico op verkeersongevallen, vooral door een gebrek aan vaardigheden en ervaring met nieuwe vervoersmiddelen of verkeerssituaties. In deze factsheet wordt ingegaan op de gevolgen daarvan en hoe de veiligheid van onervaren verkeersdeelnemers bevorderd kan worden. TeamAlert richt zich binnen het thema onervaren verkeersdeelnemers op jonge beginnende bestuurders van auto’s en scooters (brom- en snorfietsen). Deze factsheet zoomt specifiek in op jonge beginnende autobestuurders, hierna ‘beginnende bestuurders’ genoemd.

Lachgas, oorspronkelijk bedoeld als medisch narcosemiddel en voor de voedingsindustrie, wordt nu ook recreatief gebruikt. Sinds 1 januari 2023 staat lachgas op lijst II van de Opiumwet, waardoor bezit, verkoop en vervoer verboden zijn om recreatief gebruik, ook in het verkeer, terug te dringen.