Kenniscentrum

Rijden wordt gezien als de meest risicovolle werk gerelateerde activiteit die werknemers ondernemen (VVN, 2020). Dagelijks begeven jongeren zich voor hun werkgever in het verkeer. Zij vormen in het bijzonder een belangrijke risicogroep in het verkeer, ze vertonen namelijk vaker risicogedrag dan kinderen of volwassenen (Crone, 2018). Vanwege hun kwetsbare positie in het verkeer, is er gekeken naar de potentie van het inzetten van werkgevers om het gedrag van jongeren in het verkeer positief te beïnvloeden (TeamAlert, 2021).

Normoverschrijdend gedrag in het verkeer houdt in dat iemand de geschreven of ongeschreven regels die gelden in het verkeer breekt. Uit onderzoeken van TeamAlert blijkt dat een bepaalde groep jongeren op meerdere gebieden normoverschrijdend gedrag vertoont, zoals rijden onder invloed en rijden zonder rijbewijs en asociaal rijgedrag (zoals extreem hard rijden, bumperkleven en rechts inhalen). Zo blijkt 32% van de jongeren in het afgelopen jaar wel eens met te veel alcohol op te hebben gereden (TeamAlert, 2023). In 2021 reed 19% van de jongeren zonder rijbewijs op de scooter, 11% reed zonder rijbewijs in de auto (TeamAlert, 2021). Ruim twee op de drie jongeren maakt zich wel eens schuldig aan asociaal gedrag in het verkeer (TeamAlert, 2022).

Bij een politiecontrole na een hardcorefestival in Den Bosch testten 15 van de 110 automobilisten positief op drugs (DTV Nieuws, 2024). Drugs in het verkeer is dus een actueel probleem. Doordat drugs het bewustzijn en de rijvaardigheid van de gebruiker beïnvloeden. Verhoogt rijden onder invloed de kans op een verkeersongeval fors. In combinatie met alcoholgebruik kan drugs in het verkeer de kans op een ernstig ongeval met maar liefst 200 keer vergroten (Hels et al., 2011).  

Dagelijks zijn er in Nederland zo’n 40.000 maaltijdbezorgers onderweg op fietsen, e-bikes, scooters en brommers. Een groot deel van hen is jong. Regelmatig duiken er berichten op over verkeersincidenten waarbij maaltijdbezorgers betrokken zijn. Zo meldde BN DeStem in januari 2023 twee ongevallen met bezorgers in Breda binnen een uur tijd. Volgens onderzoek van TeamAlert heeft één op de vier jonge maaltijdbezorgers weleens een verkeersongeluk meegemaakt.

De kans op betrokkenheid bij een verkeersongeval is voor jongeren groter dan voor andere leeftijdsgroepen. Dit heeft verschillende oorzaken, zo zijn jongeren minder ervaren in het verkeer en vertonen ze relatief vaak risicovol gedrag. Om het aantal verkeersongevallen onder jongeren terug te dringen, is het belangrijk dat jongeren meer inzicht krijgen in hun eigen (verkeers)gedrag en minder geneigd zijn zich risicovol te gedragen. Een veilige verkeersdeelname onder jongeren kan gestimuleerd worden middels verkeerseducatie. Maar wat maakt verkeerseducatie effectief? En hoe kan verkeerseducatie het beste vormgegeven worden, om de verkeersveiligheid van jongeren te bevorderen?

De meeste jongeren in de leeftijd van 18 tot en met 24 jaar drinken alcohol (Nationale Drug Monitor, 2024). Uit onderzoek van TeamAlert onder jongeren en jongvolwassenen met een rijbewijs (18 tot en met 30 jaar) blijkt dat 25% in het afgelopen jaar weleens met een te hoog alcoholpromillage heeft autogereden (TeamAlert, 2023a). Ook rijden jongeren regelmatig op de fiets of scooter nadat ze een drankje hebben gedronken (TeamAlert, 2023b; de Waard et al., 2016). Dit is niet zonder gevaar: bestuurders onder invloed kunnen verkeerssituaties niet meer goed beoordelen en ze zijn minder alert (SWOV, 2023). 

Jongeren vertonen vaak risicogedrag, meer dan kinderen of volwassenen. Denk bijvoorbeeld aan het drinken van alcohol, spijbelen of appen op de fiets. Maar waarom zijn jongeren gevoeliger voor dit soort gedrag? En welke impact heeft dat op hun veiligheid in het verkeer?