Kenniscentrum

Onervaren verkeersdeelnemers lopen een groter risico op verkeersongevallen, vooral door een gebrek aan vaardigheden en ervaring met nieuwe vervoersmiddelen of verkeerssituaties. In deze factsheet wordt ingegaan op de gevolgen daarvan en hoe de veiligheid van onervaren verkeersdeelnemers bevorderd kan worden. TeamAlert richt zich binnen het thema onervaren verkeersdeelnemers op jonge beginnende bestuurders van auto’s en scooters (brom- en snorfietsen). Deze factsheet zoomt specifiek in op jonge beginnende autobestuurders, hierna ‘beginnende bestuurders’ genoemd.

Lachgas, oorspronkelijk bedoeld als medisch narcosemiddel en voor de voedingsindustrie, wordt nu ook recreatief gebruikt. Sinds 1 januari 2023 staat lachgas op lijst II van de Opiumwet, waardoor bezit, verkoop en vervoer verboden zijn om recreatief gebruik, ook in het verkeer, terug te dringen.

Rijden wordt gezien als de meest risicovolle werk gerelateerde activiteit die werknemers ondernemen (VVN, 2020). Dagelijks begeven jongeren zich voor hun werkgever in het verkeer. Zij vormen in het bijzonder een belangrijke risicogroep in het verkeer, ze vertonen namelijk vaker risicogedrag dan kinderen of volwassenen (Crone, 2018). Vanwege hun kwetsbare positie in het verkeer, is er gekeken naar de potentie van het inzetten van werkgevers om het gedrag van jongeren in het verkeer positief te beïnvloeden (TeamAlert, 2021).

Normoverschrijdend gedrag in het verkeer houdt in dat iemand de geschreven of ongeschreven regels die gelden in het verkeer breekt. Uit onderzoeken van TeamAlert blijkt dat een bepaalde groep jongeren op meerdere gebieden normoverschrijdend gedrag vertoont, zoals rijden onder invloed en rijden zonder rijbewijs en asociaal rijgedrag (zoals extreem hard rijden, bumperkleven en rechts inhalen). Zo blijkt 32% van de jongeren in het afgelopen jaar wel eens met te veel alcohol op te hebben gereden (TeamAlert, 2023). In 2021 reed 19% van de jongeren zonder rijbewijs op de scooter, 11% reed zonder rijbewijs in de auto (TeamAlert, 2021). Ruim twee op de drie jongeren maakt zich wel eens schuldig aan asociaal gedrag in het verkeer (TeamAlert, 2022).

Bij een politiecontrole na een hardcorefestival in Den Bosch testten 15 van de 110 automobilisten positief op drugs (DTV Nieuws, 2024). Drugs in het verkeer is dus een actueel probleem. Doordat drugs het bewustzijn en de rijvaardigheid van de gebruiker beïnvloeden. Verhoogt rijden onder invloed de kans op een verkeersongeval fors. In combinatie met alcoholgebruik kan drugs in het verkeer de kans op een ernstig ongeval met maar liefst 200 keer vergroten (Hels et al., 2011).  

Dagelijks zijn er in Nederland zo’n 40.000 maaltijdbezorgers onderweg op fietsen, e-bikes, scooters en brommers. Een groot deel van hen is jong. Regelmatig duiken er berichten op over verkeersincidenten waarbij maaltijdbezorgers betrokken zijn. Zo meldde BN DeStem in januari 2023 twee ongevallen met bezorgers in Breda binnen een uur tijd. Volgens onderzoek van TeamAlert heeft één op de vier jonge maaltijdbezorgers weleens een verkeersongeluk meegemaakt.