Jongeren en risicogedrag

Jongeren

Met jongeren worden mensen van 12 tot en met 24 jaar oud bedoeld. Deze levensfase staat ook wel bekend als de adolescentie of pubertijd. Het is de fase tussen kind zijn en volwassenen worden. In Nederland zijn er 2.784.893 jongeren, ruwweg 2,8 miljoen[i]. Jongeren vormen daarmee ongeveer 16% van de totale bevolking in Nederland. Van de jongeren staat 51% geregistreerd als man en 49% als vrouw (hierbij wordt uitgegaan van het geslacht geregistreerd bij de geboorte; niet van het gender waarmee jongeren zich identificeren.

Kenmerkend voor jongeren

Jongeren tussen 12 en 24 jaar maken een intensieve lichamelijke, mentale en sociale ontwikkeling door. Ze worden zelfstandiger en hechten veel waarde aan de mening van leeftijdsgenoten. In deze fase ontwikkelen ze hun identiteit, zelfbewustzijn en zelfreflectie. Een ander belangrijk kenmerk voor jongeren is dat zij beginnen te experimenteren op allerlei gebieden, bijvoorbeeld met het gebruiken van middelen of stunten op hun scooter. Het experimenteren helpt hen te ontdekken hoe de wereld om hen heen werkt en wat zij willen en leuk vinden in het leven. Jongeren zijn nieuwsgierig en vertonen vaker risicogedrag dan kinderen of volwassenen.

Daarnaast leren jongeren gemakkelijker nieuwe dingen, zoals bijvoorbeeld een tweede taal spreken. Ook hebben jongeren vaak nog geen vaste denkpatronen, zoals volwassenen dat vaak wel hebben. De adolescentie wordt daardoor ook vaak de meest creatieve tijd van het leven genoemd. Deze positieve kenmerken worden vaak onderbelicht; jongeren worden vaak geschetst als opstandig en roekeloos, terwijl jongeren ook kunnen worden gezien passievol, moedig en creatief. Risico’s nemen i nodig voor het ontwikkelen van een eigen identiteit.

Kenmerkend voor de huidige generatie: Generatie Z en Generatie Alfa

De jongeren van nu behoren vooral tot Generatie Z (1997–2012), met de jongsten grenzend aan Generatie Alfa (vanaf 2013). Hoewel generaties niet allesbepalend zijn, beïnvloeden maatschappelijke ontwikkelingen zoals economische of ecologische crisissen de normen en waarden van jongeren. Inzicht in hun leefwereld is daarom waardevol, met oog voor individuele verschillen.

Digitale pioniers
Kenmerkend aan Generatie Z en Generatie Alfa is dat zij nooit in wereld zonder internet hebben geleefd, zij zijn opgegroeid als digital natives[i]. Jongeren van 15 tot 19 jaar besteden gemiddeld 165 minuten per dag aan social media; bij 20- tot 39-jarigen is dat 147 minuten[ii]. Platforms zoals Instagram, TikTok, Snapchat en YouTube worden gebruikt voor entertainment, maar ook voor communicatie, nieuws en zelfs educatie[iii]. Sociale status, sociale druk en “Fear Of Missing Out” (FOMO) spelen een rol in het mediagebruik van jongeren. Jongeren houden rekening met hoe zij overkomen en beoordeeld worden door anderen op sociale media. Ook controleren ze van elkaar of er al op een bericht gereageerd is en waar iemand zich bevindt. Tot slot lijkt er een sterke behoefte te zijn om van alles op de hoogte te zijn en niks te missen van wat vrienden en leeftijdsgenoten doen[iv].

Duurzaam en maatschappelijk betrokken
De leefwereld van jongeren wordt steeds diverser op het gebied van culturele achtergrond, religie, gender en seksualiteit. Deze diversiteit beïnvloedt hun opvattingen over inclusiviteit, gelijkheid en racisme. Generatie Z wordt vaak als ‘woke’ omschreven: maatschappelijk betrokken en sociaal bewust. Duurzaamheid speelt ook een grote rol: 59% van de Nederlandse Gen Z’ers probeert hun ecologische voetafdruk te verkleinen bijvoorbeeld door fast fashion te vermijden[v]. Jongeren houden ook bij alledaagse keuzes, zoals afval weggooien, rekening met het klimaat[vi].

Kritisch
Verder kenmerkend voor de huidige generatie jongeren is dat zij in hoge mate kritisch zijn. De eindeloze stroom aan informatie, advertenties en andere reclame-uitingen, maar ook het fenomeen nepnieuws zorgt er voor dat jongeren een hoge ‘bullshit-radar’ hebben[vii]. Desalniettemin blijkt dat jongeren doorgaans meer vertrouwen hebben in mensen en instanties dan ouderen. Van de jongeren (15 tot 25 jaar) heeft 67% vertrouwen in andere mensen. Jongeren hebben het minst vertrouwen in kerken (36%) en de pers (43%) en het meest vertrouwen in rechters (87%), het leger (85%) en de politie (81%)[viii]. Transparantie en eerlijkheid zijn belangrijk om het vertrouwen van jongeren te winnen.

Definitie van risicogedrag

Risicogedrag wordt breed omschreven als gedrag dat mogelijk negatieve gevolgen heeft[i]. Zoals eerder omschreven is het kenmerkend voor jongeren dat zij gaan experimenteren met nieuwe mogelijkheden en vrijheden. Het nemen van risico’s hoort dus bij het opgroeien van de jongere en wordt gezien als een normale verandering die belangrijk is voor het ontdekken van de omgeving. Als dit resulteert in gedrag waarbij zij extra risico’s lopen, op bijvoorbeeld ongevallen of gezondheidsschade, dan wordt dit risicogedrag genoemd. Voorbeelden van risicogedrag onder jongeren zijn: alcoholgebruik, roken, drugsgebruik, ongezond eetgedrag, riskant seksueel gedrag, gokken, spijbelen en riskant verkeersgedrag. Vaak zijn dit gedragingen die op korte termijn een beloning geven, zoals plezier of ontspanning, maar op lange termijn nadelige gevolgen hebben[ii].

Jongeren vertonen vaker risicogedrag op diverse gebieden zoals gezondheid, criminaliteit en verkeer. In het verkeer uit dit zich onder andere in rijden onder invloed van drugs[i], snelheidsovertredingen[ii], fietsen zonder adequate verlichting[iii] en telefoongebruik tijdens het rijden[iv]. Soms vertonen jongeren niet vaker risicogedrag dan volwassenen, maar hebben ze toch een hogere ongevalskans wanneer dit gedrag zich voordoet, zoals bij rijden onder invloed van alcohol[v]. Dit risicogedrag bij jongeren kan worden verklaard door een aantal onderliggende oorzaken: hun hersenontwikkeling, de invloed van hun sociale omgeving en een toenemende blootstelling aan (gevaarlijke) verkeerssituaties^[vi].

De hersenontwikkeling van jongeren

De hersenen van jongeren ontwikkelen zich nog tot ongeveer hun 25e levensjaar. Verschillende hersengebieden ontwikkelen zich echter niet in hetzelfde tempo[i]^. De prefrontale cortex, verantwoordelijk voor functies zoals plannen en zelfcontrole, is tijdens de vroege adolescentie nog in ontwikkeling. Dit maakt het voor jongeren moeilijker om lange termijngevolgen van hun gedrag in te schatten en te plannen[ii]. Daarnaast wordt het hersengebied dat verantwoordelijk is voor beloningsverwerking (het ventraal striatum) extra gestimuleerd door puberteitshormonen, waardoor jongeren sterker reageren op directe beloningen^26,3. Dit verklaart waarom jongeren vaak risicovol gedrag vertonen, zoals rijden onder invloed of te hard rijden, omdat ze de "kick" van beloningen sterker ervaren[iii]^,[iv].

Toch zijn jongeren wel degelijk in staat om verleidingen te weerstaan, afhankelijk van de omgeving en de beloning die ertegenover staat[v]. Lange termijnbeloningen, zoals betere cijfers, zijn vaak minder belangrijk voor jongeren, omdat deze te ver weg lijken. Het is daarom belangrijk om kortetermijnbeloningen voor jongeren te benadrukken.

De sociale omgeving van jongeren

De sociale omgeving speelt een grote rol in het risicogedrag van jongeren, waarbij de invloed van leeftijdsgenoten steeds belangrijker wordt naarmate jongeren ouder worden. Ervaringen met vrienden beïnvloeden gedrag sterker in de adolescentie, mede omdat jongeren zich sterk identificeren met hun vrienden en de behoefte voelen om bij een groep te horen[i]. Dit leidt ertoe dat jongeren vaker risicogedrag vertonen in gezelschap van leeftijdsgenoten dan wanneer ze alleen zijn. Studies tonen aan dat het nemen van risico's toeneemt wanneer vrienden meekijken tijdens het maken van keuzes, en dat ook verkeersgedrag wordt beïnvloed door de aanwezigheid van vrienden die risicogedrag stimuleren^[ii].

De sociale omgeving beïnvloedt gedrag zowel direct als indirect, onder andere via injunctieve normen (wat men denkt dat anderen goed- of afkeuren, inclusief regels en wetten) en descriptieve normen (wat men denkt dat anderen daadwerkelijk doen)[iii]. Onderzoek wijst uit dat descriptieve normen doorgaans een sterkere invloed hebben dan injunctieve normen[iv]. Een voorbeeld hiervan is dat jonge automobilisten vaker onder invloed rijden als ze denken dat hun vrienden dat ook doen[v]. Groepsnormen en het gedrag van vriendengroepen spelen dus een belangrjike rol in het risicogedrag van jongeren.

De rol van ouders in gedrag
Hoewel de invloed van leeftijdsgenoten op het gedrag van jongeren steeds belangrijker wordt, blijft de invloed van ouders aanwezig. Onderzoek laat zien dat ouders in de adolescentie meer invloed hebben dan ze zelf denken[i]. Ouders kunnen bijvoorbeeld sociale steun bieden, duidelijk uitspreken wat zij van hun kinderen verwachten en het goede gedrag laten zien aan hun kinderen (voorbeeldgedrag). Jongeren die vaker risicogedrag bij hun ouders hebben gezien, vertonen zelf ook vaker risicogedrag, zoals roekeloos rijden[ii] en rijden onder invloed[iii].

Blootstelling aan gevaar en onervarenheid in het verkeer

Naast dat de hersenontwikkeling en sociale invloeden een belangrijke rol spelen in het risicogedrag van jongeren, neemt tegelijkertijd de blootstelling aan (gevaarlijke) verkeersomstandigheden voor jongeren toe. Tussen hun 12^e  en 24^e levensjaar leggen jongeren grotere afstanden in het verkeer af en krijgen ze te maken met meer verschillende vervoersmiddelen. Zo blijkt dat jongeren van 12 tot en met 18 jaar in 2023 ruim twee keer zoveel fietsten dan een gemiddelde Nederlander[iv]. Daarnaast zijn jongeren onervaren in het verkeer, ze fietsen bijvoorbeeld voor het eerst zelfstandig naar de middelbare school. Ook zijn jongeren nog onervaren in het besturen van nieuwe vervoersmiddelen, zoals een scooter, elektrische fiets of een auto. Naast controle over het vervoersmiddel (voertuigbediening) zijn hogere ordevaardigheden, zoals het inschatten van complexe verkeerssituaties, essentieel. Deze hogere ordevaardigheden ontwikkelen zich veel langzamer dan die voor voertuigbediening[v], wat maakt dat jongeren zich vaker risicovol gedragen in complexere verkeerssituaties.

Jongens versus meisjes

Er zijn verschillen te zien tussen jongens en meisjes in het vertonen van risicogedrag. Jongens en jonge mannen zijn oververtegenwoordigd in verkeersongevallen. Er zijn verschillen te zien in het brein in de reactie van jongens versus meisjes op dreiging van gevaar. Jongens en jonge mannen reageren vaak impulsief en meisjes denken eerst even na en kiezen dan vaker voor een reactie. Verschillen in de productie van hormonen bieden ook een mogelijke verklaring voor de verschillen tussen jongens en meisjes. Tot slot is te zien dat wanneer jongeren gevraagd worden naar hun houding ten opzichte van verkeersveiligheid jongens vaker dan meisjes het minder belangrijk vinden zich aan de regels te houden, het niet zo erg te vinden onder invloed aan het verkeer deel te nemen en zich minder verantwoordelijk te voelen voor de veiligheid van anderen.

Persoonlijkheid
Er zijn persoonlijkheidsverschillen die risicogedrag bij jongeren in het verkeer verklaren. Belangrijke factoren zijn sensation seeking (de behoefte aan nieuwe en intense ervaringen) en impulsiviteit (de neiging om snel te handelen zonder over de gevolgen na te denken)[i]^,[ii]. Deze eigenschappen nemen toe in de adolescentie als gevolg van de hersenontwikkeling van jongeren. Dit wordt dan ook vaak als verklaring van risicogedrag van jongeren gezien. Daarnaast vormen deze twee eigenschappen ook de basis voor individuele verschillen tussen jongeren van dezelfde leeftijd in het vertonen van risicogedrag. Jongeren die hoger scoren op sensation seeking en impulsiviteit, gebruiken vaker alcohol en drugs[iii]. Ook spelen deze eigenschappen een rol in het rijden invloed van drugs[iv]^,[v].

Daarnaast toont onderzoek van TeamAlert aan dat jongeren verschillen in hun houding ten opzichte van – en hun mate van risicogedrag. Met het onderzoek heeft TeamAlert de totale groep jongeren kunnen segmenteren in zes typen jongeren, te onderscheiden op basis van attituden, motieven en gedrag ten opzichte van risicogedrag. Dit werd gemeten aan de hand van zeven dimensies die bepalend zijn voor de houding van jongeren tegenover risicogedrag: durf, consciëntieusheid, piekeren, toekomstgericht/doelgericht, statusgericht, extraversie en volgzaamheid. Hierbij wordt er vanuit gegaan dat jongeren die hoog scoren op de dimensies durven, statusgericht, extraversie en lager scoren op de dimensie consciëntieus sterker geneigd zijn tot het vertonen van risicogedrag[vi].

Dat jongeren risicogedrag vertonen is iets van alle tijden. Het is onderdeel van hun ontwikkeling van tiener naar de volwassenheid. De neiging naar risicogedrag zal dus moeilijk te beperken zijn. Echter is het wel be-langrijk om jongeren te begeleiden en te beschermen, zodat zij op een verantwoorde manier met het ne-men van risico’s omgaan. Hieronder worden een aantal manieren beschreven om dit doel te bereiken.

Groepsnormen

Jongeren zijn uitermate gevoelig voor de normen binnen vriendengroepen en leeftijdscategorie. Dit kan resulteren in groepsdruk en risicogedrag, maar groepsnormen kunnen ook ingezet worden om het gewenste gedrag te stimuleren. Belangrijk is dat jongeren zien dat anderen in hun omgeving dit gedrag ook goedkeuren en vertonen.

Normen communiceren
Om effectief normen over te brengen, is het aan te raden te benadrukken dat de meerderheid gewenst gedrag uitvoert of goedkeurt. Bijvoorbeeld, "75% van de jongeren vindt het goed dat het vasthouden van je telefoon op de fiets verboden is." Het is hierbij cruciaal om ongewenst gedrag niet per ongeluk te normaliseren. Als de meerderheid ongewenst gedrag vertoont, richt je dan op wat mensen zouden moeten doen (injunctieve norm) in plaats van wat ze daadwerkelijk doen (descriptieve norm).  Mensen volgen eerder het gedrag van leeftijdsgenoten. Daarom is het belangrijk om normen zoveel mogelijk op de specifieke doelgroep te betrekken. Een goed voorbeeld hiervan is het project Go MONO van TeamAlert, waar de naam van de locatie wordt gebruikt, zoals "Stedelijk Lyceum Almere rijdt MONO. Jij toch ook?". Ook kunnen beelden effectief worden ingezet om normen te communiceren door het juiste gedrag te tonen. Deze visuele descriptieve normen kunnen uiteraard worden ondersteund met tekst.

De groepsnorm beïnvloeden
Door met jongeren in gesprek te gaan is het mogelijk de groepsnorm te beïnvloeden, bijvoorbeeld door jongeren deze argumenten voor het gewenste gedrag hardop in groepsverband te laten uitspreken. Zo wordt de groepsnorm richting het gewenste gedrag positiever of richting het risicogedrag negatiever. De jongeren kunnen elkaar tips geven hoe zij het gewenste gedrag vol gaan houden en met elkaar afspraken maken. TeamAlert past dit toe in groepsgesprekken, zoals in het Kruispunt-debat over veilig fietsgedrag met meer dan honderd leerlingen, of in kleinere vriendengroepen tijdens het project BOBtival.

Jongeren weerbaar maken tegen groepsdruk en zelfcontrole trainen

Jongeren vinden het vaak lastig om groepsdruk te weerstaan, wat moed en sociale vaardigheden vereist25,[i]. Het ontwikkelen van weerbaarheid – het vermogen om op te komen voor eigen wensen en grenzen – is hierin belangrijk. Strategieën zoals bewegingsoefeningen, meditatie, persoonlijke evaluatie, feedback en groepsopdrachten kunnen de weerbaarheid vergroten[ii]. In het project Muurvast van TeamAlert leren jongeren voor zichzelf opkomen en hun grenzen aan te geven.

Daarnaast zijn zelfcontrole en het weerstaan van verleidingen belangrijk voor het risicogedrag van jongeren op gebieden als criminaliteit, gezondheid en verkeer. Het trainen van zelfcontrole is effectief gebleken in het verminderen van middelengebruik[iii] en heeft positieve effecten op adolescenten van alle leeftijden en risicogroepen. Ook in het verkeer wordt zelfcontroletraining toegepast om risicogedrag te verminderen. Het TeamAlert project The Day After traint jongeren in zelfcontrole om middelengebruik in het verkeer te voorkomen, door jongeren te trainen in het vertonen van zelfcontrole op een eigen gekozen doelstelling. 

Het betrekken van ouders

Ouders kunnen op verschillende manieren invloed uitoefenen op het risicogedrag van hun kind[i]^,[ii]. Het is aannemelijk dat jongeren risicovol gedrag kopiëren van hun ouders, daarom is het belangrijk dat ouders het goede voorbeeld tonen. Daarnaast kunnen ouders afspraken maken door aan te geven welk gedrag zij normaal vinden en wat zij niet normaal vinden^[iii]. Jongeren geven zelf ook aan het logisch te vinden als hun ouders regels opstellen[iv].

Verder blijkt dat jongeren waarvan ouders betrokken zijn en weten wat hun kinderen doen in hun vrije tijd en op school minder risicogedrag vertonen, ook wel monitoring genoemd. Verschillende studies tonen aan dat monitoren nog sterker samenhangt met minder risicogedrag dan het stellen van regels. Jongeren die sociale steun ontvangen van hun ouders zijn minder geneigd om op jongere leeftijd risicogedrag te vertonen. Dit kan door met jongeren praten te over wat zij doen in hun vrije tijd, waar ze hun geld aan uitgeven en met wie ze omgaan[v].

Ouders betrekken bij voorlichting
Verschillende studies tonen aan dat het betrekken van ouders in preventie van risicogedrag bij jongeren een succesfactor is voor effectiviteit van de interventies. Gelijktijdige voorlichting zorgt enerzijds voor bewustwording van zowel ouders als hun kinderen en kan ervoor zorgen dat ouders het gesprek aangaan met hun kinderen en dat er afspraken gemaakt worden. In verschillende interventies van TeamAlert worden ouders betrokken, zoals binnen de samenwerking met Veilig verkeer Nederland (VVN) in het project V8N1, waar ouders de school-thuisroute met hun kinderen oefenen. Ook bij het begeleid rijden in 2toDrive worden de ouders meegenomen in de communicatie.

Risicoperceptie verhogen en experimenteren in een veilige setting

Experimenteren is een manier van ‘leren door te doen’. Door experimenteren leren jongeren wat de consequenties zijn van bepaald gedrag. Echter is het voor jongeren op het moment van de beslissing lastig om de risico’s goed in te schatten. Idealiter zouden jongeren in een veilige omgeving de gevolgen van risicogedrag kunnen gevaren, zoals met Virtual Reality (VR) of een simulator. Dit gebeurt bijvoorbeeld in het project Show Yourself van TeamAlert, waar jongeren door een VR-bril ervaren hoe slecht zij zichtbaar zijn wanneer zij zonder goedwerkende fietsverlichting fietsen. Er kan ook gedacht worden aan het opdoen van ervaring onder risicobeperkende omstandigheden, bijvoorbeeld wanneer jongeren begeleid rijden, zoals in 2toDrive. Wanneer jongeren leren van de consequenties van het risicogedrag, verhoogt hun risicoperceptie en verminderd hun zelfoverschatting. Deze ervaring nemen ze in overweging wanneer ze de volgende keer in dezelfde situatie bevinden.

Trainen van gevaarherkenning

Gevaarherkenning, het vermogen om complexe verkeerssituaties te overzien en erop te reageren, is een vaardigheid die bij jongeren nog in ontwikkeling is. Desalniettemin worden jongeren naarmate zij ouder worden steeds vaker blootgesteld aan complexe verkeersituaties. Het is mogelijk om gevaarherkenning te trainen[i], bijvoorbeeld door jongeren te laten oefenen met het inschatten van en reageren op complexe verkeerssituaties door middel van video- of fototraining. In de interventies Blikveld (voor beginnende bestuurders) en MISSIE 3014 (voor fietsende middelbare scholieren) krijgen jongeren verschillende video’s te zien van situaties, waarbij zij moeten voorspellen hoe deze af zouden kunnen lopen. De verkeerssituatie bevat steeds twee elementen: in de filmpjes zitten aanwijzingen in de omgeving waar eventueel gevaar uit kan komen en er zijn verkeerdeelnemers waar de deelnemer rekening mee moet houden die niet goed zichtbaar zijn. Na afloop krijgen de jongeren te zien wat voor inschattingen zij hadden moeten maken en wat er daadwerkelijk is gebeurd. Op deze manier trainen de jongeren de vaardigheid gevarenherkenning.

Doelgroepsegmentatie

Jongeren kunnen verschillen in hun mate van en houding tegenover risicogedrag⁴⁶. Het is daarom van belang om communicatie en strategieën om gedrag te veranderen zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de doelgroep³⁰. De totale doelgroep jongeren is te verdelen in subgroepen, bijvoorbeeld mannen en vrouwen, 12 tot 18-jarigen en 18 tot 24-jarigen of aan de hand van persoonlijkheidseigenschappen. Interventies en campagnes kunnen voor deze groepen verschillen in informatie die gegeven wordt, gedragsdeterminanten waarop ingezet wordt en de vormgeving van informatie³⁰.

Wanneer je het met jongeren hebt over middelengebruik en de effecten van verschillende middelen omschrijft is het mogelijk dat ze nieuwsgierig worden naar de effecten en dit uiteindelijk leidt tot meer gebruik[i] (Spronk, Voorham, & Goossens, 2020). TeamAlert maakt om deze reden onderscheid tussen damage control-projecten en preventieve projecten. Met preventieve interventies richt TeamAlert zich op het voorkomen van risicogedrag onder jongeren. Het gaat hier om het aanleren van meer algemene ‘skills-of-life’ die nodig zijn om veilige en verantwoorde keuzes te maken, zoals zelfcontrole en weerbaarheid tegen groepsdruk. Voorbeelden van preventieve interventies zijn The Day After en Muurvast. Bij interventies gericht op damage control richt TeamAlert zich op het veranderen van risicogedrag onder de groep jongeren die zich al risicovol gedragen. Interventies gericht op damage control hebben impact waar dit het meest nodig is. Door het inzetten van damage control interventies verhoog je ten eerste de kans de juiste doelgroep aan te spreken. Denk bijvoorbeeld aan het inzetten van een interventie gericht op het voorkomen van rijden onder invloed op een festival. Voorbeelden van damage control interventies zijn Witte Waas en Bobtival.

Integrale aanpak

Verschillende studies tonen aan dat risicogedrag op allerlei verschillende terreinen met elkaar samenhangt. Risicogedrag in het verkeer heeft verband met risicogedrag op het gebied van gezondheid en delinquent gedrag. Ook zijn er een aantal gemeenschappelijke factoren aan te wijzen die een rol spelen bij het risicogedrag van jongeren, zoals de invloed van de sociale omgeving en de mate van zelfcontrole. Interventies die inzetten op deze gemeenschappelijke factoren hebben dus aannemelijk een positief effect op meerdere domeinen. Daarnaast is het mogelijk om in de verschillende domeinen ook aandacht te besteden aan risicogedrag dat elkaar raakt. Het is aanbevolen dat verschillende organisaties op het gebied van volksgezondheid, verkeer en justitie elkaar opzoeken en gezamenlijk onderzoeken opzetten of interventies uitvoeren. Op deze manier wordt risicogedrag van jongeren er op een integrale wijze aangepakt.

Naast het aanbieden van gedragsinterventies draagt TeamAlert bij aan het verminderen van risicogedrag onder jongeren door hen actief te betrekken en aan te sluiten bij hun belevingswereld, onder andere via onderzoek en co-creatie.

Jongeren betrekken

Om risicogedrag van jongeren in het verkeer te beperken is het van belang te weten welk risicogedrag plaatsvindt onder jongeren en waarom jongeren bepaald risicogedrag vertonen. Het is niet altijd goed te achterhalen of risicogedrag een rol speelde bij het verkeersongeval. Onderzoek is nodig om te achterhalen hoe vaak risicogedrag onder jongeren voorkomt, bijvoorbeeld door observatieonderzoek of vragenlijstonderzoek.

Het onderzoeksteam van TeamAlert voert kwantitatief en kwalitatief onderzoek uit naar het risicogedrag van jongeren in het verkeer. Kwantitatief onderzoek wordt gedaan om te achterhalen hoeveel jongeren bepaald risicogedrag vertonen en om de mening van grote groepen jongeren te achterhalen. TeamAlert beschikt over haar eigen panel met daarin meer dan 8000 jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 24 jaar. Via het jongerenpanel, genaamd Young Influence, staat TeamAlert online continu in verbinding met jongeren. Op deze manier monitort TeamAlert voortdurend welke thema’s spelen onder de doelgroep jongeren.

Kwalitatief onderzoek, bijvoorbeeld interviews of focusgroepen, worden gedaan om achterliggende motivaties van jongeren te achterhalen voor het vertonen van bepaald gedrag. Tijdens een interview of focusgroep kunnen verdiepende inzichten worden verkregen omdat de onderzoeker kan doorvragen of via onderlinge interactie tussen de groepsleden van het groepsgesprek. De methoden zijn flexibel: als er onverwachte gegevens naar voren komen in het gesprek, kan er worden afgeweken van de vraagroute om deze informatie verder uit te diepen.

Co-creatie
Co-creatie is een effectieve manier om interventies te ontwikkelen op basis van de behoeften van de doelgroep. Bij TeamAlert werken jongeren actief mee in het ontwikkelproces, zoals bij de creatie van de Rij Drugsvrijcampagne. Co-creatiesessies bieden jongeren de kans om mee te denken over interventies, van ontwerp tot slogan en uitstraling[i].

Aansluiten bij de belevingswereld van jongeren
Door continu in gesprek te blijven met jongeren is het mogelijk aan te sluiten op de belevingswereld van jongeren. Het betrekken van jongeren in de ontwikkeling van gedragsinterventies is essentieel om interventies aan te laten sluiten bij de doelgroep. Op deze manier wordt niet alleen de juiste boodschap gedeeld, ook de vormgeving van de boodschap sluit aan bij de doelgroep. In het afstemmen van de vormgeving van informatie kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de volgende keuzes: meer tekstueel of visueel, meer gericht op redenatie of emotie, positieve of negatieve formulering, het gebruik van een influencer of niet.

Om zo goed mogelijk te blijven aansluiten op de belevingswereld van jongeren, is TeamAlert in 2021 gestart met een tweejaarlijkse trendanalyse genaamd ‘Jongeren van nu’. Binnen deze analyse komt telkens een ander thema aan bod. De trendanalyse richt zich op thema’s en trends die onder jongeren spelen, die mogelijk van invloed zijn op verkeersgedrag en die relevant zijn voor de belevingswereld van jongeren. Zo wordt er onder andere onderzocht in hoeverre jongeren prestatiedruk ervaren, in hoeverre jongeren zich bezighouden met het klimaat, hoe jongeren naar hun persoonlijke toekomst kijken en hoe jongeren omgaan met digitalisering. Middels deze trendanalyse blijft TeamAlert goed op de hoogte van de ontwikkelingen in de levens van jongeren. Dit biedt de mogelijkheid om tijdig in te kunnen spelen op zorgelijke bevindingen.